Endoskopik Mikrodiskektomi ile Bel Fıtığı Tedavisi: TESSYS Yöntemi Rehberi

Transforaminal Endoscopic Spine Surgery System (TESSYS), bel fıtığı cerrahisinde yan yaklaşımla foramen intervertebrale üzerinden girilerek disk parçasının çıkarıldığı minimal invaziv bir tekniktir. 2000'li yıllarda Hans Thomas Hoogland tarafından sistematize edilen yöntem, günümüzde dünyanın pek çok merkezinde standart tam kapalı endoskopik yaklaşımlardan biri haline gelmiştir. Bu rehberde TESSYS'nin teknik detaylarını, endikasyonlarını ve hasta deneyimini bir arada ele alıyoruz.

TESSYS Tekniği Nedir?

TESSYS tekniği, belin yan kısmından orta hattan yaklaşık 8-10 cm lateralde açılan 7-8 mm'lik bir kesi aracılığıyla, Kambin üçgeni olarak adlandırılan anatomik alandan geçerek disk seviyesine ulaşılmasına dayanır. Kambin üçgeni, sinir kökünün üst; çıkış yapan kökün yanal; son plağın alt sınırlarını oluşturduğu güvenli koridordur. Bu koridordan ilerlenerek foramen bölgesi genişletilir; sinir kökü ile vertebra korpusu arasındaki güvenli alandan disk içerisine erişim sağlanır. Tüm işlem yüksek çözünürlüklü endoskop eşliğinde yapılır. Çalışma alanı sürekli serum fizyolojik ile yıkanır; bu sayede kanama en aza iner ve görüş netleşir.

Hangi Bel Fıtıklarında Tercih Edilir?

TESSYS, aşağıdaki durumlarda öncelikli tercih edilir:

• L1-L5 arasındaki yan (lateral) ve foraminal disk fıtıkları
• Foramen dışına (ekstraforaminal) yerleşmiş parçalar
• Tek taraflı radikülopati ile seyreden orta büyüklükteki fıtıklar
• Uygun konservatif tedaviye yanıt vermemiş 3 ay ve üzeri süreli bacak ağrısı tabloları
• Daha önceki omurga ameliyatı sonrası lateral seviyede nüks gelişen olgular

Yöntem, L5-S1 seviyesinde yüksek iliak kanat nedeniyle teknik olarak zorlayıcı olabilir; bu bölgede interlaminer yaklaşım daha sık tercih edilir. Geniş kalsifiye fıtıklar, ileri instabilite ve çok seviyeli patolojilerde alternatif teknikler düşünülür.

Ameliyat Öncesi Değerlendirme

Hastanın ayrıntılı anamnezi, nörolojik muayenesi ve MR görüntüleri birlikte yorumlanır. Gerekirse dinamik grafiler ve EMG değerlendirmesi eklenir. Kan sulandırıcı kullanımı, kontrol edilmemiş hipertansiyon ve aktif enfeksiyon gibi durumlar gözden geçirilir. Sigara alışkanlığının ameliyattan en az 2-4 hafta önce bırakılması disk ve doku iyileşmesini olumlu etkiler. Hasta ve yakınları yöntem, süre, beklentiler ve olası riskler hakkında ayrıntılı bilgilendirilir; yazılı onam alınır.

TESSYS ile Ameliyat: Adım Adım

1. Pozisyon: Hasta yüzüstü ya da yana yatırılır; operasyon masası radyolojik görüntüleme ile uyumlu şekilde ayarlanır.
2. Anestezi: Lokal anestezi ve hafif sedasyon tercih edilir; bu sayede sinir köküne yakın manevralarda hastayla iletişim kurulur.
3. Giriş noktası: Floroskopik kılavuzluk altında disk merkezine ulaşacak açı ve giriş noktası işaretlenir.
4. Kambin üçgeni: Özel iğne ve kılavuz teller ile foramen üzerinden disk mesafesine giriş yapılır.
5. Dilatasyon: Kademeli dilatörlerle 7-8 mm'lik çalışma kanalı oluşturulur.
6. Endoskopi ve dekompresyon: Endoskop yerleştirilir, bası yapan disk parçaları forsepslerle çıkarılır, sinir kökü serbestleştirilir.
7. Kapanış: Radyofrekansla küçük kanamalar kontrol altına alınır ve tek bir cilt dikişi ile kesi kapatılır.

Tipik bir TESSYS işlemi 40-90 dakika arasında tamamlanır. Süre, fıtığın büyüklüğüne ve seviyesine göre değişir.

Avantajlar ve Sınırlılıklar

TESSYS yönteminin öne çıkan avantajları; kasların ayrılmaması, kemik dokunun büyük ölçüde korunması, lokal anestezi uygulanabilmesi ve hızlı iyileşmedir. Hastalar genellikle aynı gün ayağa kalkar ve 1-2 gün içinde günlük yaşantılarına yavaş yavaş dönebilir. Skar dokusu minimaldir; olası bir revizyon ameliyatı için teknik zemin korunur.

Sınırlılıklar arasında çok seviyeli dar kanal, instabilite eşliği, çok büyük kalsifiye fıtıklar ve bazı L5-S1 anatomileri sayılabilir. Bu tablolar için interlaminer endoskopik teknik veya mikrocerrahi değerlendirilmelidir.

Olası Riskler

Deneyimli ellerde oran düşük olsa da aşağıdaki riskler kesinlikle akılda tutulmalıdır:

• Geçici bacak uyuşukluğu ya da güç kaybı
• Dura yırtığı ve beyin omurilik sıvısı kaçağı
• Enfeksiyon, kanama
• Artık disk parçası kalması ya da erken dönem nüks
• Çok nadiren açık cerrahiye geçiş gereksinimi

İyileşme Süreci

İşlem sonrası ilk 24 saat gözlem amaçlı hastanede kalınabilir. Hastaların büyük çoğunluğu 2-4 saat içerisinde destekle yürür. İlk hafta uzun süreli oturma, eğilme ve ağır kaldırmadan kaçınılmalıdır. İkinci haftadan itibaren fizyoterapist rehberliğinde core egzersizlerine başlanır. 3-4 hafta içinde masa başı işe, 6-8 hafta içinde fiziksel iş veya hafif spora dönüş mümkündür. Hastanın yaşı, mesleği ve önceki fiziksel durumu iyileşme hızını doğrudan etkiler.

Bilimsel Veriler

Ruetten ve arkadaşları 2008 yılında yayımladıkları randomize kontrollü çalışmada TESSYS yönteminin başarı oranını %92 olarak bildirmiştir. Daha sonraki meta-analizlerde kısa ve orta vadeli sonuçların geleneksel mikrodiskektomiye kıyasla benzer veya daha iyi olduğu; kan kaybı, yara yeri enfeksiyonu ve iş hayatına dönüş süresinde belirgin üstünlük sağladığı gösterilmiştir. Uzun dönem nüks oranlarının mikrocerrahiye benzer olduğu raporlanmaktadır.

Hasta Hikâyesi: 38 Yaşında Beden İşçisi

Üç aydır süren sağ bacağa yayılan ağrı ve MR'da L3-L4 seviyesinde foraminal disk fıtığı saptanan 38 yaşındaki hasta, TESSYS tekniğiyle lokal anestezi altında ameliyat edilmiştir. İşlem 52 dakika sürmüş; ağrının büyük kısmı cerrahi sırasında belirgin biçimde azaldığı gözlenmiştir. Hasta aynı gün destekle ayağa kalkıp ertesi gün taburcu olarak 18. günde hafif mesai, 45. günde tam yük gerektiren işine dönebilmiştir. Altıncı ay kontrolünde şikâyet saptanmamış, 12. ay MR görüntülerinde sinir kökü rahatlaması belirgin olarak izlenmiştir.

Sonuç

TESSYS tekniği; doğru seçilmiş hastada konforlu, etkin ve güvenli bir tam kapalı endoskopik bel fıtığı tedavisi sunar. Yan yaklaşım sayesinde kaslar korunur, lokal anestezi olanağı yaşlı ve eşlik eden hastalığı olan bireyler için avantaj yaratır. Başarıyı belirleyen temel unsurlar; ayrıntılı değerlendirme, deneyimli ekip ve disiplinli bir rehabilitasyon programıdır.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesi yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları için mutlaka uzman hekiminize başvurunuz.